Zodra Pinksteren nadert, merk ik dat de sfeer in mijn dorp verandert. Dan vieren we de Bronk: de sacramentsprocessie en alles wat daar omheen leeft en bruist. De voorbereidingen beginnen al dagen van tevoren. Overal wordt gepoetst en opgeruimd, goten krijgen nog een laatste veeg nadat de straatreiniging is geweest, en een groep dorpsgenoten hangt de vlaggen aan de lantaarnpalen. Aan bijna iedere gevel wappert een vlag. Langzaam maar zeker kleurt het hele dorp feestelijk op en groeit het gevoel dat er iets bijzonders staat te gebeuren. Voor mij is de Bronk dan ook veel meer dan een traditie; het is een moment waarop je de verbondenheid in de gemeenschap bijna kunt aanraken.
Op zondagochtend, nog voordat de meeste mensen wakker zijn, verzamelen buurtbewoners zich rond het kerkplein om het zandtapijt te maken.
Ik vind het ieder jaar weer bijzonder om te zien hoe zoiets ontstaat. Een kunstenares zet met krijt de contouren uit de straat, waarna anderen de vakken zorgvuldig vullen met gekleurd zaagsel. Ondertussen zorgen weer anderen voor koffie en broodjes. Iedereen draagt op zijn eigen manier een steentje bij. Het gaat niet alleen om het eindresultaat, maar vooral om het samen doen.
Als het kunstwerk klaar is, worden er dranghekken omheen geplaatst om het te beschermen totdat de processie begint. Daarna gaat iedereen naar huis om zich op te frissen en de mooiste kleren aan te trekken. Sommigen lopen mee in de processie, anderen zoeken een plekje langs de route. Maar waar je ook staat, je maakt deel uit van hetzelfde geheel.
Wat mij telkens weer raakt, is de vanzelfsprekende verbondenheid die je die dag voelt. Met de mensen uit je straat, met de groep waarmee je optrekt in de processie, met de vrijwilligers die zich hebben ingezet, of met degenen met wie je na afloop nog een glas drinkt en meedoet aan het traditionele reigen. Het zijn momenten waarop mensen elkaar ontmoeten, naar elkaar omzien en zich onderdeel voelen van een gemeenschap.
Misschien is dat wel precies wat mentale gezondheid mede ondersteunt: het gevoel dat je erbij hoort, dat je gezien wordt en dat je verbonden bent met anderen. Als dat zo is, dan heeft de Bronk ons daar al generaties lang iets waardevols over te leren.
In plaatsen als bijvoorbeeld Gulpen of Banholt speelt die gemeenschapsfunctie van de Bronk nog een belangrijke rol naast de religieuze betekenis.
Zoals een dichter uit een naburig dorp het zo mooi onder woorden bracht.
De klokken luiden door het Heuvelland
de straten zijn versierd met groen en bloem
Een kleurrijk lint treedt door de velden aan,
de Bronk is weer begonnen, alom in haar roem.
De harmonie speelt zacht een mars,
de gilden dragen fier de vaandels mee.
De geur van wierook in de ochtendzon,
een plechtige stoet voert ons in de vree.
De monstrans blinkt in gouden pracht,
gedragen onder het baldakijn zo wit.
Men bidt en zingt in stil respect,
omdat het diep in ’t Limburgs hartje zit.
Na het gebed begint het feestgedruis,
als ‘bronken’ overgaat in luid plezier.
Men proeft het bier, men proeft de vlaai,
de Bronk verbindt de mensen hier.
Aurelia Renierkens
PG ZIN
