De werkgroep ZIN startte dit jaar met een museumbezoek. Onder het motto ‘Gedurfde vrouwen’ nodigden we met de kringen Heuvelland en Zuidoost de leden uit voor een rondleiding op Internationale Vrouwendag (8 maart) in Museum de Schat van Simpelveld. Een schot in de roos: maar liefst vijftig leden (plus één echtgenoot) gaven hieraan gehoor, zodat we in een volle zaal geboeid luisterden naar de geschiedenis van het klooster of vooral van zijn vroegere bewoonsters.
kinderarbeid
‘Gedurfde vrouwen’ is misschien een merkwaardige titel voor het leven van een kloosterzuster. Daarbij denk je eerder aan ‘braaf’, ‘volgzaam’, ‘nederig’, zeker als het gaat om een zuster uit de 19e eeuw.
Clara Fey (1815 – 1894) had misschien al die eigenschappen, maar toch kun je niet ontkennen dat ze maatschappijkritisch en geëmancipeerd durfde was, en een visie had. In haar geboorteplaats Aken zag ze niet alleen de maatschappelijke misère van grootschalige kinderarbeid in de textielindustrie, maar ze bedacht ook een oplossing. Wat was het probleem? Kleine kinderen waren bruikbaar kapitaal voor de Akense textielgiganten, omdat ze met hun kleine lichaam behendig konden kruipen in de weefgetouwen en andere machinerieën. Maar wanneer ze rond de beginnende puberteit eenmaal groter werden, waren ze voor die kruip-en-sluip-bewegingen onbruikbaar en werden van de ene op de andere dag op straat gezet, zonder pensioenopbouw, zonder uitkering of andere sociale zorg. Een beetje zoals in onze tijd ook bepaalde arbeidsmigranten opeens letterlijk op straat komen te staan.
kloosterstichting
Kansarme kinderen, daarvoor ging het hart van de jonge Clara Fey sneller kloppen. Met een paar goeie (en eveneens vrome) vriendinnen stichtte zij in 1844 de zusterscongregatie van de Zusters van het Arme Kind Jezus. Doel: onderwijs en opvang van deze grote groep ongeschoolde en vaak dakloze kinderen. Dat lukte niet in Aken, waar de Kulturkampf in Bismarcks Duitsland de vestiging van nieuwe kloosters verbood. De jonge zusters (en ook nogal wat andere congregaties zoals de missiepaters en -zusters rond Arnold Jansen, die uitweken naar Steyl) landden net over de grens in Simpelveld. De school annex internaat prijken daar nog in volle glorie, maar de laatste zusters hebben Simpelveld verlaten in 2012.
kerkelijk textielatelier
Een initatiefgroep heeft de schouders eronder gezet om het klooster om te toveren tot museum, met daarbij een adembenemende expositie van het textielatelier. De vervaardiging van de prachtigste misgewaden werd een corebusiness voor de zusters, naast onderwijs en huisvesting van kinderen. In de expositie vind je alles in veelvoud terug: kazuifels, dalmatieken, koormantels … Maar meer nog: ieder gewaad is een ongelooflijk knap stuk borduurwerk waaruit enorme precisie en eindeloos geduld spreken. Atelier Simpelveld werd wereldberoemd en zijn klantenkring telde tientallen belangrijke basilieken en kathedralen in heel Europa en alle andere continenten. Het leverde de zusters een schat aan inkomsten op – en een nieuwe bijnaam: de Rijke Zusters van het Arme Kind Jezus. De zusters werden er echter niet zelf rijk van, maar besteedden de inkomsten aan hun eerste missie: de duizenden kinderen waarvoor ze zorgden.
gedurfd
In een tijd waarin geen leerplicht en geen maatschappelijk werk bestond en de Kinderwetten nog moesten worden uitgevonden, hebben de zusters het verschil gemaakt voor zoveel kansarme kinderen.
Wie het museum heeft gemist, moet er zeker zelf een keer op bezoek gaan. Bij de koffie na afloop (en heerlijke zelfgebakken vlaai!) hebben we uitvoerig bijgepraat over wat op ons afkwam, en hoe we tegenover de maatschappelijke problemen van vandaag zélf gedurfde vrouwen kunnen zijn.
www.deschatvansimpelveld.nl
Harry Notermans, werkgroep ZIN
