De maand mei is misschien wel de mooiste van het jaar. Plotseling staat heel de natuur in bloei, lentebloesems strelen je oog en kietelen je neus, en eindelijk is het weer warm genoeg om in je tuin te zitten (nou ja, op sommige dagen dan).
Mei betekent ook heel veel op onze sociale kalender. Dat begon al meteen met 1 mei, Dag van de Arbeid. Op 1 mei 1890 vonden er voor het eerst in tal van steden in Europa en de VS demonstraties plaats voor de achturige werkdag. Dat was keihard nodig gezien de ontzettend zware werkomstandigheden in de snel groeiende industrie. Die problematiek speelde ook in ons eigen Limburg, waar een paar jaar later de eerste kolenmijnen van start gingen. De musical Het Geluk van Limburg beeldde dat zware werk van mannen in de mijnen treffend uit, maar liet ook de ellende van vrouwen in Zuid-Limburg zien. De gelijknamige roman van Marcia Luyten, waarop de musical is gebaseerd, beschrijft in den treure hoe een Kerkraadse vrouw er praktisch alleen voor stond in huishouden en opvoeding. Hoe ze haar man totaal uitgeput zag thuiskomen, en aan het begin van de maand ook nog straalbezopen, als hij het loonzakje eerst flink had omgekieperd in de kroeg. Mannelijke werknemers mochten dan uiteindelijk een achturige werkdag krijgen, maar die gold niet voor vrouwen in het huishouden.
Ondertussen zijn in onze tijd arbeidsrechten doodgewoon geworden; sterker nog, arbeidscontracten gaan tegenwoordig uit van een 36-urige werkweek, dat is verdeeld over vijf werkdagen net iets meer dan zeven uren. En dan hebben we het nog niet over de talloze deeltijdbanen. Het zal ook wel moeten. Twee inkomens zijn in veel huishoudens onmisbaar. Samen uit, samen thuis, maar dan in veel gevallen precies omgekeerd. Hoe krijg je anders je hypotheek afbetaald en je huishouden gerund, wanneer je als man en vrouw niet allebei aan het werk gaat? Naast Internationale Vrouwendag (jaarlijks op 8 maart, met de focus op kiesrecht voor mannen en vrouwen) vraagt ook 1 mei, Dag van de Arbeid, dus specifiek om aandacht voor vrouwenrechten. Onlangs kwam in het nieuws dat je kansen bij een sollicitatie niet alleen worden verkleind wanneer je een buitenlands klinkende achternaam hebt, maar ook wanneer je zwanger bent (of kunt worden). Ondenkbaar dat in onze geëmancipeerde samenleving er nog steeds minder carrièrekansen zijn voor vrouwen. Er is dus nog steeds werk aan de winkel wanneer het gaat om arbeidsrechten en vrouwenrechten.
Moeten we een nieuwe emancipatiebeweging beginnen of nieuwe protestmarsen organiseren? Misschien even niet, zo dacht ik begin deze week. Want er gebeurt nog zoveel meer, als je het wilt zien. Afgelopen zondag 3 mei mocht ik deelnemen aan de Maria-processie vanuit de Kapel in ’t Zand in Roermond. Ook een manifestatie dus, maar in plaats van spandoeken waren er jongens en meisjes rond het wonderbaarlijke Mariabeeldje van de kapel en speelde de fanfare heerlijke processiemuziek. We stonden stil bij Moeder Maria, die bepaald geen achturige werkdag had binnen de heilige familie, en die nog steeds een hele klus heeft aan de miljoenen gebeden die elke dag vanuit heel de wereld naar haar opstijgen. Maria als geëmancipeerde vrouw, zoals ze God bezingt in haar Magnificat: “Machtigen haalt Hij omlaag van hun troon, eenvoudigen brengt Hij tot aanzien. Behoeftigen schenkt Hij overvloed, maar rijken gaan heen met ledige handen.” (Lc. 1, 52-53).
Zo een vrouw verdient toch haar eigen plek, en die krijgt Maria ook in iedere kerk of kapel in Limburg. Ze is de nederige dienstmaagd van de Heer, ja, oké, maar ze is ook de gedurfde vrouw die haar mond opendoet en die durft te kiezen, en die blijft waar anderen (mannen!) angstig wegvluchten wanneer Jezus zijn zware kruisweg door Jeruzalem moet gaan.
Alle 31 dagen van de mei-maand staan we stil bij de gedurfde vrouw die Maria is. Ze had en heeft geen achturige werkdag, nee, ze is er altijd, met een open oor en met een groot hart. Dat we ook in onze tijd veel van die krachtige vrouwen mogen meemaken.
Harry Notermans, pg ZIN
